OVALAR

Ovalar il alanının % 22,1’ini kaplamaktadır. Ortaya çıkan yükselme, kıvrılma ve kırılma hareketleriyle akarsular, çöküntü alanları arasındaki eşiklerde derin vadiler açmış, vadi tabanlarında da geniş ve verimli ovalar oluşmuştur.

Akova: (Adapazarı Ovası): Adapazarı Ovası İzmit-Adapazarı Koridoru’nun en doğusunda geniş (~650 km2 ) bir alan kaplayan Adapazarı Ovası yer almaktadır (İnandık, 1952). Ova, %0.6- 0.8 eğim ile kuzeye doğru eğimli bir topografik düzlük oluşturur. Güneyde keskin bir biçimde KAF ve Samanlı-Keremali Dağları ile sınırlanan ovanın kuzey sınırı geçişlidir ve Kocaeli Penepleni ve Çamdağ Yükselimi ile sınırlanarak Gökçeeren ve Söğütlü gibi yakın geçmişte bataklık olan alt-ovalara ayrılır. Doğuda Düzce Ovası ile sınırı ise 250-300 metre yüksekliğinde bir sırt ile çizilmektedir.

Ova, batıda Sapanca Gölü’ne dayanır. Kuzeye doğru alüvyal tabana sahip birtakım dar oluk ve geçitlerle küçük ovalara birleşir. Kuzey batısında ise Kocaeli Penepleni’nin doğusundaki plato alanları ile sınırlanmıştır. Sakarya Nehri, Mudurnu Çayı, Dinsiz Dere ve Çark Suyu ova yüzeyini akaçlayan akarsulardır.

Sakarya Nehri’nin eğimi ova içerisinde %0.5 değerine sahiptir ve bir çok terkedilmiş menderesi bulunmaktadır. Adapazarı Ovası’na ulaşan ve ovanın hidrolojisinde önemli yer tutan Mudurnu Çayı ise kendi adı ile tanınan bir bataklık alana uzanır. Ovanın bugünkü topoğrafyanın gelişmesinde çevresindeki akarsularla birlikte Sakarya Nehri ve Mudurnu Çayı gibi önemli akarsuların aşındırma ve biriktirme faaliyetlerinin katkısı çok fazladır. Ovanın çökel kalınlığının, 400 metreyi aştığı sondaj verileri ile ortaya konulmuştur.

Pamukova: İlin ikinci büyük ovası olan Pamukova, 170 km2dir. Güneybatı-kuzeydoğu yönünde uzunluğu 28 kilometre, kuzeyden güneye genişliği 6 kilometre dolayındadır. Sakarya Vadisi’nde alüvyonların birikmesiyle oluşmuş verimli bir ovadır. Taban suyu Akova’ya göre daha düşük olmakla birlikte yer yer drenaj sorunları vardır.

Söğütlü Ovası: İlin en çukur tarım alanı olan Söğütlü Ovası, Akova’nın kuzeyinde yer almaktadır. 30 kilometre uzunluğunda ve 20 kilometre genişliğindeki ova, taban suyunun yüksekliği nedeniyle sazlık ve bataklık durumundadır. Yoğun drenaj çalışmalarıyla bir bölümü tarıma elverişli duruma getirilebilmiştir.

 

VADİLER

Vadiler, ilde önemli yeryüzü şekilleridir. İlin en önemli vadisi Sakarya Vadisidir. Emir ve Türkmen Dağlarından başlayan çeşitli kollardan oluşan vadi, bölgede doğudan batıya geniş bir yay çizer. Sakarya il sınırına dek dar bir şekilde yaklaşan ve Cambaz boğazından sonra genişleyen vadide Pamukova oluşur. Pamukova’dan sonra yeniden daralan vadi, Geyve Boğazı adıyla anılan yerde uzun ve derin bir oluğa dönüşür. Genişleyerek Akova’yı oluşturan vadi, Karadeniz’e yönelerek, Karasu yakınlarında Karadeniz’e açılır.

 

PLATOLAR

Platolar ilde ağırlıklı yeryüzü şekilleridir (% 44.3). İlin en önemli platosu Kocaali Platosudur. III. zaman sonlarıyla, IV. zamanın başlarında oluşan plato, batıdan il topraklarına girerek Sakarya Vadisine dek sokulmaktadır. Yüksek kesimleri ormanlarla kaplı olan platonun bazı kesimlerinde tarım yapılmaktadır. İlin diğer platoları, Samanlı dağlarıyla, Çamdağ kütlesinin Hendek, Akyazı ve Sapanca’ya doğru uzanan kesimlerinde yer almaktadır.
Başlıca platolar, Hendek’in güneydoğusundaki 1.500 metre yükseltili Dikmen Platosu, Hendek-Akyazı arasında Çiğdem, Turnalık ve Gındıra Platoları, Keremali Platosu, Akyazı’nın kuzeyinde Acella ve Karagöl, Geyve yöresinde Katırözü, Soğucak, Çataldağ, Çataltepe ve Ziyarettepe platolarıdır.

 

Kaynakça:

Sakarya’nın Fiziki, Beşeri ve İktisadi Coğrafya Özellikleri (2018), Sakarya’nın Jeolojik Özellikleri, Dr.Öğr. Üyesi M. Korhan ERTURAÇ, Sayfa 99-125.
file:///C:/Users/Sau/Downloads/SakaryaDogaTurizmMasterPlan.pdf
Çevre Durum Raporu-2010