Sakarya’nın hayvancılık sektöründe, il toplam büyük ve küçükbaş hayvan sayısında 2004’den 2017 yılına kadar dalgalanmalar olmakla beraber artış gözlenmektedir. Mera alanlarının az olması nedeniyle ilde büyükbaş hayvancılık, daha çok kapalı alanlarda besi ve mandıra hayvancılığı şeklinde yapılmaktadır. Daha çok tarımın yanında ek gelir olarak devam eden hayvancılık faaliyetinin son dönemlerde gittikçe gelişmekte olduğu görülür. Öte yandan kanatlı beyaz et ve yumurta üretiminde son yıllarda belirgin bir artış gözlemlenmektedir. İlde son yıllarda arıcılık faaliyetlerinde de artış gözlemlenmektedir. Ancak diğer illerle kıyaslandığında üretimin yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir.

Büyükbaş Hayvancılık

Sakarya’da hayvancılık faaliyetlerinin önemli bir bölümünü büyükbaş hayvancılık oluşturmaktadır. Sahada kültür, melez ve yerli sığır ırkları ile manda yetiştiriciliği yapılmaktadır. Sığırlar içerisinde en fazla yetiştirileni ise melez sığır türüdür. 2017 yılı itibari ile toplam büyükbaş hayvan varlığının % 50,75’i melez, % 43,16’sı kültür, % 5,21’i yerli sığır ırklarından oluşmaktadır. İldeki manda varlığı ise sadece % 0,88’dir. Büyükbaş hayvanların ilçelere dağılımı Adapazarı, Kaynarca ve Akyazı’nın başı çekmekte olduğu görülür. En az hayvan varlığı ise; Kocaali, Pamukova ve Karapürçek ilçelerindedir.

Küçükbaş Hayvancılık

İl genelinde küçükbaş hayvancılık faaliyetleri, yerli ve merinos koyun türleri ile keçi (kıl) türlerinden oluşmaktadır. Küçükbaş hayvan varlığının 2017 yılı itibari ile % 73,9’unu koyun, % 26,1’ini ise keçi oluşturmaktadır. 2005-2017 yılları arası küçükbaş hayvancılığın gelişimi incelendiğinde; ilk ve son dönem arası toplam hayvan varlığı 1,8 kat artış göstermiştir. Küçükbaş hayvanlar içerisinde azalan tek tür merinos olmuştur. Keçi ve yerli koyun türleri ise artış göstermiştir. İl küçükbaş hayvanların 20.859 adeti yani % 33,5’i ise sağılan hayvanlardan oluşmaktadır. Süt elde edilen bu hayvanların %76,3’ünü yerli koyun türü oluşturmaktadır. İl genelinde küçükbaş hayvan varlığının Geyve, Adapazarı, Pamukova ve Taraklı ilçelerinde ağırlık kazandığı görülür. Küçükbaş hayvan varlığının yaklaşık ¼’ü Geyve’de, % 16,7’si Merkez ilçede bulunmaktadır. Bu alanları Pamukova ve Taraklı ilçeleri izlemektedir.

Kümes Hayvancılığı

2017 yılı itibari ile ilde toplam 28.656.326 adet kümes hayvanı bulunmaktadır. Bu hayvan varlığının % 92,7’si et tavuğu, % 6,4’ü yumurta tavuğu geri kalanı ise; hindi, kaz ve ördek türlerinden oluşmaktadır. Et tavuğu işletmeleri; Kaynarca, Hendek, Taraklı, Geyve ve Akyazı ilçelerinde yoğunlaşmaktadır. Sakarya’da yapılmakta olan tavukçuluk faaliyetleri broiler (etçi) tavuk üretimi üzerinedir. Sakarya, etlik tavuk üretiminde Manisa ve Balıkesir’den sonra 2. sırada yer almaktadır. Sakarya’da yumurta tavukçuluğu ve damızlık işletmelerde mevcuttur. Hindi, ördek ve kaz yetiştiriciliği ise çok küçük aile işletmelerinde yapılmaktadır. 

Arıcılık

Doğal kaynak ve bitki örtüsü bakımından zengin olan Sakarya, arıcılık üretimi ve geliştirilmesi için oldukça elverişli konuma sahiptir. Kış mevsiminin ılık geçmesi de ilde arıcılığı elverişli duruma getiren bir diğer etkendir. Ancak yörede arıcılık faaliyeti henüz istenilen düzeyde değildir. Arıcılık faaliyetinin yıllara göre durumuna bakıldığında 2009 tarihinden itibaren önemli sayılabilecek bir artış trendinin yakalandığı söylenebilir. İl bal üretimi ise mevsimsel şartlara (yağış-kuraklık) bağlı olarak yıldan yıla dalgalanma göstermektedir. Bal mumu üretimi ise bal üretimine göre çok daha keskin iniş-çıkışlar göstermektedir.

İpek Böcekçiliği

İpekböcekçiliği, özellikle Nisan-Mayıs döneminde yani hasat öncesinde yöre çiftçisine ek bir gelir sağlamakta ve bu yönü ile yöre için önem taşımakta idi. İpekböceği tırtılları, dut yapraklarıyla beslendiklerinden, dut ağaçlarının bulunduğu yerlerde yapılabilmektedir. Sakarya’nın hemen her köyünde dut ağacının bulunmasına rağmen yerleşim merkezlerinin yarısında ipekböcekçiliği yapılmaktadır. Son yıllarda ipeğin pahalı oluşu ve yapay ipek kullanımın yaygınlaşması sonucu eski önemini kaybetmiştir. 1991’de 304 köyde ve 2950 hanede yürütülen faaliyet günümüzde 23 köyde sadece 68 hanede yürütülmektedir. Bu köylerin 6 adeti ve hanelerin yarıdan fazlası Akyazı ilçesinde yer almaktadır. Akyazı’yı ise, Geyve ve Taraklı ilçeleri izlemektedir.

Karakuzulu Zerrin, Sakarya’nın Tarım ve Hayvancılık Özellikleri, Sakarya’nın Fiziki, Beşeri ve İktisadi, Coğrafya Özellikleri, Sakarya 2018.