Temettû vergisi, tüccar ve esnafın senelik kazançları üzerinden alınan vergiye verilen addır. Temettû vergisinin adı daha sonra “Kazanç Vergisi”ne çevrilmiştir. Temettuât Defterleri’nde kaza, köy gibi iskân merkezleri hâne hâne ele alınarak herkese ait şahsî mal varlığı, emlâk, arazi, hayvanat, ürün vb. bilgiler kaydedilmiştir. Temettuât Defterleri’nin tasnifi ve kataloglanmasında o tarihlerdeki idarî taksimat esas alınmıştır. Defterler, içindeki bilgiler esas alınarak alfabetik olarak eyaletlere ayrılmıştır. Her eyalet de kendi içinde alfabetik olarak kazalara ayrılmıştır. Defterler 1256- 1261/1840-1845 tarihleri arasında toplam 17.747 adettir. Bu defterler analitik envanter sisteme göre tasnif edilmiştir.(https://www.devletarsivleri.gov.tr/assets/content/MicroSiteler/Osmanli_Arsivi/Osmanli_Arsivi_Rehberi.pdf).

19. yy ilk yarısında Adapazarı bölgesinin sosyal, ekonomik ve idari yapısını öğrenmemizde Temettuat (gelir vergisi) defterleri çok önemli bir yere sahiptir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde Adapazarı ve Sapanca’ya ait 74 adet defter bulunmaktadır (Resul NARİN, “19. Yüzyılda Sakarya Manavları” Kitabında alınmıştır).

[Best_Wordpress_Gallery id=”34″ gal_title=”Temettuat Defterleri”]